Gospodarka obiegu zamkniętego

  • /A

W gospodarce o obiegu zamkniętym zużycie zasobów, emisje i odpady są minimalizowane poprzez przekształcenie liniowych łańcuchów dostaw – które nieuchronnie kończą się wyrzuceniem zużytych produktów – w obiegi zamknięte, co daje używanym produktom długie lub „drugie życie”. 

 

Cel ten można osiągnąć poprzez długotrwałe projektowanie, konserwację i naprawy, ponowne użycie, powtórne przetworzenie, modernizację i recykling. Gospodarka o obiegu zamkniętym dąży do przekształcenia całych sektorów przemysłu, czyniąc je jednocześnie bardziej przyjaznymi dla środowiska i konkurencyjnymi.
 

Firma Synthos przyjmuje gospodarkę o obiegu zamkniętym jako szansę i wniosła istotny wkład w postępujący obieg swoich materiałów. Synthos nieprzerwanie współpracuje ze wszystkimi zainteresowanymi stronami w celu zapewnienia jak najlepszych postępów w gospodarce o obiegu zamkniętym. 

Osiągniemy tę przemianę razem, uwzględniając funkcję i wpływ każdego produktu w całym jego cyklu życia – od surowca poprzez przetwarzanie, produkcję, dystrybucję, użytkowanie, naprawę i konserwację oraz utylizację lub recykling.

Produkty firmy Synthos mają niezbędne właściwości umożliwiające recykling i „zamknięcie obiegu”. W szczególności, produkty z ekspandowanego polistyrenu (EPS) i ekstrudowanego polistyrenu (XPS) są łatwo rozpoznawalne i łatwe do rozdzielenia.

Filozofia gospodarki o obiegu zamkniętym ma na celu transformację i modernizację przemysłu europejskiego w oparciu o liniowe modele biznesowe (wzór „wziąć – zrobić – zużyć – wyrzucić”) w kierunku modeli obiegu zamkniętego, w których wartość produktów, materiałów i zasobów utrzymuje się tak długo, jak to możliwe, a generowanie odpadów jest zminimalizowane. Nowa europejska gospodarka o obiegu zamkniętym dąży do tego, by stać się bardziej przyjazną dla środowiska i konkurencyjną – niełatwe zadanie dla wszystkich zainteresowanych stron.  

 

W grudniu 2015 roku Komisja Europejska przedstawiła Pakiet dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym zawierający ambitne wnioski ustawodawcze, które są obecnie przedmiotem dyskusji. Obejmują one ogólne ramy prawne dotyczące odpadów, opakowań i odpadów opakowaniowych, w szczególności między innymi długoterminowe cele w zakresie ograniczenia składowania i zwiększenia ponownego wykorzystania i recyklingu. Wnioski obejmują również tworzywa sztuczne, na przykład w kontekście oddzielnego zbierania odpadów z tworzyw sztucznych i wyznaczania celów w zakresie recyklingu dla odpadów komunalnych i opakowań z tworzyw sztucznych.  

 

Plan działania 2015 na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym ogłosił jednocześnie opracowanie nowej strategii mającej na celu sprostanie wyzwaniom stawianym przez tworzywa sztuczne w całym łańcuchu wartości. Nowa strategia dotycząca tworzyw sztucznych koncentruje się na całym cyklu życia tworzyw sztucznych, takim jak ponowne użycie, recykling, biodegradowalność i obecność substancji niebezpiecznych w niektórych tworzywach sztucznych i odpadach morskich. 

W styczniu 2017 roku Komisja Europejska opublikowała plan działania przedstawiający jej opinie i przygotowania do nowej Strategii w sprawie tworzyw sztucznych w gospodarce o obiegu zamkniętym. Nowa strategia jest oczekiwana w styczniu 2018 roku i mogą jej towarzyszyć różne dokumenty zawierające wytyczne, w tym wnioski legislacyjne i nielegislacyjne. 

Nowa strategia UE w sprawie tworzyw sztucznych dotyczyć będzie trzech głównych kwestii:

 
- wysokiej zależności od pierwotnego surowca kopalnego, 
- niskiego wskaźnika recyklingu i ponownego wykorzystania tworzyw sztucznych, oraz 
- znacznego wycieku tworzyw sztucznych do środowiska. 

 

Firma Synthos od samego początku wspiera cele przyszłej unijnej strategii w zakresie tworzyw sztucznych i aktywnie angażuje się we współpracę z twórcami polityki, aby tę debatę przeprowadzić w sposób ostrożny, wyważony i oparty na faktach.

Ważny jest nie tylko recykling niektórych materiałów, ale także wpływ na środowisko na wszystkich etapach cyklu życia produktu – od wydobycia surowca poprzez przetwarzanie materiałów, produkcję, dystrybucję, użytkowanie, naprawę i konserwację oraz utylizację lub recykling.

 

Produkty firmy Synthos mają niezbędne właściwości umożliwiające recykling i „zamknięcie obiegu”. W szczególności, produkty z ekspandowanego polistyrenu (EPS) i ekstrudowanego polistyrenu (XPS) są łatwo rozpoznawalne i łatwe do rozdzielenia. 

 

Firma Synthos wspiera rozwój innowacyjnych rozwiązań technicznych w celu zrównoważonego recyklingu polistyrenu, takich jak projekt PolyStyreneLoop.

Projekt PolyStyreneLoop

Firma Synthos uważa, że dobrowolne zaangażowanie przemysłu i współpraca wzdłuż łańcucha dostaw może napędzać rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym. Firma Synthos i inni uczestnicy rynku połączyli siły, aby zbudować technicznie, ekonomicznie i środowiskowo zrównoważony system recyklingu zamkniętego dla pianek polistyrenowych. 

Projekt PolyStyreneLoop to innowacyjne rozwiązanie, w którym wykorzystuje się pianki polistyrenowe stosowane w budownictwie dzięki innowacyjnej technice rozpuszczania. Pozwala to na usunięcie starszych dodatków zawartych w niektórych piankach polistyrenowych, dostarczając wysokiej jakości polistyrenowe recyklaty.

Komisja Europejska wspiera ten projekt w ramach projektu LIFE i uważa go za „... istotny wkład w wysiłki UE na rzecz rozwoju zrównoważonej, niskoemisyjnej, zasobooszczędnej i konkurencyjnej gospodarki. Spełnia to wszystkie kryteria gospodarki o obiegu zamkniętym”. [1]  

To silne wsparcie pozwala przemysłowi EPS rozpocząć budowę fabryki demonstracyjnej na skalę komercyjną w Terneuzen w Holandii w 2018 roku.  


polystyreneloop.org


Gospodarka o obiegu zamkniętym – Inicjatywa UE istotna dla sektora chemicznego

Program Środowiska UE i Narodów Zjednoczonych (UNEP lub „Środowisko NZ”) postrzega strategię UE w zakresie tworzyw sztucznych jako jeden konkretny przykład roli gospodarki o obiegu zamkniętym w transformacji „W kierunku wolnej od zanieczyszczeń planety” oraz wkład w konkretne cele związane z celami zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych. Cele te obejmują promowanie racjonalnego zarządzania chemikaliami, zmniejszenie ilości odpadów i zanieczyszczenia środowiska.

Mówiąc szerzej, według UNEP gospodarka o obiegu zamkniętym przedstawia nowe i niespotykane wcześniej możliwości tworzenia bogactwa i dobrobytu. Uważa gospodarkę o obiegu zamkniętym za „niezbędny motor do realizacji ambitnego programu działań ONZ do roku 2030 i celów zrównoważonego rozwoju” ujętych w tym programie. UNEP zobowiązuje się współpracować ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, aby wesprzeć osiągnięcie 17 celów zrównoważonego rozwoju ONZ. Promuje zrównoważenie środowiskowe jako kluczowy czynnik umożliwiający wdrożenie celów zrównoważonego rozwoju. Ma na celu zapewnienie, że środowisko jest zintegrowane ze wszystkimi aspektami zrównoważonego rozwoju.

Gospodarka o obiegu zamkniętym jest szczególnie ważna dla trzech celów:

  • Cel 9: Przemysł, innowacje i infrastruktura – Budować odporną infrastrukturę, promować inkluzywną i zrównoważone uprzemysłowienie i wspierać innowacyjność;
  • Cel 12: Zrównoważona konsumpcja i produkcja;
  • Cel 17: Partnerstwo na rzecz celów – Wzmocnić środki wdrażania i rewitalizować globalne partnerstwo na rzecz zrównoważonego rozwoju.

W zależności od tego, którą konkretną kwestię rozwiązano w ramach ogólnej koncepcji gospodarki o obiegu zamkniętym, ma ona również znaczenie dla innych celów, takich jak Cel 14: Życie pod wodą – Chronić oceany, morza i zasoby morskie oraz wykorzystywać je w sposób zrównoważony, w kontekście odpadów morskich.


Gospodarka o obiegu zamkniętym – Główne filary koncepcyjne

Zrównoważony rozwój

Zrównoważony rozwój to kompleksowa koncepcja o wielu znaczeniach, która próbuje pogodzić trzy wymiary rozwoju: gospodarczy, środowiskowy i społeczny. Jest ona powiązana z gospodarką obiegu zamkniętego poprzez wymiar gospodarczy i środowiskowy, a także poprzez społeczną odpowiedzialność przedsiębiorstw, biznesową bramę do zrównoważonego rozwoju. 

 

Przemiana ekologiczna

Przemiana ekologiczna jest wieloaspektową koncepcją, która obejmuje teorię, dyskurs i wdrożenie.  Korzystają z niej rządy (np. we Francji) do opisania procesu wielostronnego mającego na celu skierowanie społeczeństwa na rozwój gospodarczy zgodny z ograniczeniami planetarnymi.

 

Ekonomia ekologiczna

Ekonomia ekologiczna to interdyscyplinarne ramy, które dążą do połączenia dwóch historycznie odrębnych dziedzin, ekonomii i ekologii. 

Zakłada ona, że:

1) istnieje nieodłączny związek między zdrowiem ekosystemu Ziemi a systemem ekonomicznym stworzonym przez człowieka.

2) gospodarka jest podsystemem ekologicznego systemu Ziemi.

3) poprzez zrozumienie, w jaki sposób następuje przepływ każdego systemu do i z drugiego systemu, każdy z nich może się rozwijać i prosperować.

Ekonomia ekologiczna różni się od ekonomii środowiskowej tym, że umieszcza makroekonomię w sferze ekosystemu Ziemi, podczas gdy ekonomia środowiskowa postrzega te dwie sfery jako odrębne elementy.

Gospodarka ekologiczna i technologia ekologiczna

Gospodarka ekologiczna to koncepcja, która proponuje rozwiązania ekonomiczne głównie w zakresie kwestii środowiskowych poprzez duże wnioski dotyczące działań politycznych z wieloma elementami. Gospodarka ekologiczna jest ściśle powiązana z technologią ekologiczną.  Ten ostatni termin jest używany do opisania zbioru nowoczesnych technologii i podejść, które maksymalizują korzyści dla człowieka, środowiska i gospodarki. W szczególności technologia ekologiczna wykorzystuje nowoczesne technologie w zakresie ochrony środowiska, biotechnologii i inżynierii w celu dostarczania produktów i usług w sposób, który w jak najmniejszym stopniu niszczy zasoby naturalne, a w niektórych przypadkach je regeneruje.

 

Typowe przykłady technologii ekologicznej obejmują recykling materiałów, wykorzystanie energii słonecznej, wiatrowej i innych odnawialnych źródeł energii do zasilania, biologiczne uzdatnianie wody, recykling szarej wody, biopaliwa i elektronikę oszczędzającą energię.

 

Gospodarka funkcjonalna  

Gospodarka funkcjonalna to zainicjowana przez szwajcarskiego architekta Waltera R. Stahela koncepcja, która optymalizuje wykorzystanie (lub funkcję) towarów i usług, a tym samym zarządzanie istniejącym bogactwem (dobrami, wiedzą i przyrodą). Celem ekonomicznym gospodarki funkcjonalnej jest stworzenie jak największej możliwej wartości użytkowej w najdłuższym możliwym czasie, przy jednoczesnym zużyciu jak najmniejszej ilości zasobów materialnych i energii. Gospodarka funkcjonalna jest zatem znacznie bardziej zrównoważona lub zdematerializowana niż obecna gospodarka, która koncentruje się na produkcji i związanych z nią przepływach materialnych, ponieważ jej główna zasada oznacza tworzenie bogactwa. 

 

Myślenie w kategoriach cyklu życia

Myślenie w kategoriach cyklu życia (ang. Life Cycle Thinking, LCT) jest ściśle związane z Oceną cyklu życia (ang. Life Cycle Assessment, LCA) i Zarządzaniem cyklem życia (ang. Life Cycle Management, LCM). Głównym celem tej koncepcji jest zmniejszenie wpływu na środowisko poprzez metodologię opartą na efektywności ekologicznej, która analizuje każdy etap cyklu życia produktu, procesu lub usługi w celu zaprojektowania lub przeprojektowania tych elementów z mniejszym wpływem. Istnieje jeszcze kilka norm w zakresie pomiaru i oceny tych wpływów, jednak analiza cyklu życia ma zazwyczaj szerszy zakres niż podobne oceny, takie jak ocena ryzyka środowiskowego i analiza przepływu substancji. Obejmuje to analizę i spis wszystkich części, materiałów i energii oraz ich wpływ na tworzenie produktu, jednak zazwyczaj nie uwzględnia skutków społecznych. ISO 14040 to jedna znormalizowana na skalę międzynarodową metodologia LCA. Koncepcja myślenia w kategoriach cyklu życia nie ma jednak formalnej definicji w prawie unijnym, a jej zastosowanie i znaczenie podlega w związku z tym dowolnej interpretacji.

 

Myślenie w kategoriach od kołyski do kołyski

Termin Myślenie w kategoriach od kołyski do kołyski (ang. Cradle-to-Cradle Thinking) został wymyślony przez Waltera R. Stahela w roku 1970, a następnie spopularyzowany i skomercjalizowany przez Williama McDonougha i Michaela Braungarta w ich książce z 2002 roku o tym samym tytule. Koncepcja ta jest prawdopodobnie głównym filarem koncepcyjnym gospodarki o obiegu zamkniętym. Ramy te mają na celu stworzenie technik produkcji, które są nie tylko wydajne, ale zasadniczo pozbawione odpadów. W produkcji od kołyski do kołyski wszystkie materialne nakłady i wyniki są postrzegane jako techniczne lub biologiczne składniki odżywcze. Techniczne składniki odżywcze można poddać recyklingowi lub ponownie wykorzystać bez utraty jakości i biologicznych składników odżywczych, które są kompostowane lub konsumowane. 

 

Wspólna wartość

Wspólna wartość to podejście do zarządzania opracowane przez ekspertów strategii, Michaela Portera i Marka Kramera, w celu pogodzenia kapitalizmu z potrzebami społecznymi. Koncepcja ta wzywa przemysł do tworzenia wartości poprzez identyfikację i zaspokajanie potrzeb społecznych w zakresie nowych produktów i rynków, na nowo zdefiniowane łańcuchy wartości i tworzenie klastrów rozwoju społeczności. 

 

Ekologia przemysłowa

Ojcem tej koncepcji jest Suren Erkman, a jej badania i zastosowanie koncentrują się na tworzeniu i utrzymywaniu zamkniętego obiegu ekosystemu przemysłowego. Ekologia przemysłowa ma na celu optymalizację zużycia energii i materiałów, ograniczenie zanieczyszczeń i odpadów poprzez ekonomicznie opłacalne przekształcanie przemysłowych produktów ubocznych lub odpadów w materiały wejściowe, przy czym ostatecznym celem jest umożliwienie systemów przemysłowych, które naśladują naturalne ekosystemy.

 

Symbioza przemysłowa, zrównoważona konsumpcja i dematerializacja są próbami dalszego rozwijania tej teorii. Dematerializacja oznacza użycie mniejszej ilości materiału, lub nie użycie go wcale, w celu zapewnienia użytkownikowi takiego samego poziomu funkcjonalności. Obejmuje to poprawę wykorzystania materiałów lub przejście z produktów do usług.  Jeśli chodzi o lepsze wykorzystanie materiałów, istnieją dwa główne rozwiązania zastosowania tej filozofii do odpadów: unikanie produktów lub kupowanie długotrwałych produktów.

 

W dziedzinie ekologii przemysłowej koncepcja lean manufacturing jest wykorzystywana jako narzędzie operacyjne, które ma na celu ciągłe i stopniowe eliminowanie odpadów poprzez ulepszone procesy produkcyjne. Lean manufacturing to ewolucja Systemu produkcji firmy Toyota (ang. Toyota Production System).

 

Rozszerzona odpowiedzialność producenta

Rozszerzona odpowiedzialność producenta (ang. Extended Producer Responsibility, EPR) stanowi realizację zasady „zanieczyszczający płaci” i ma na celu przeniesienie odpowiedzialności ekologicznej produktu w całym cykl życia z powrotem na producenta. Chociaż rozszerzona odpowiedzialność producenta może potencjalnie wpływać na zmiany w całym cyklu życia, w większości umożliwiła ona zarządzanie produktami pochodzącymi od konsumentów po zakończeniu okresu ich eksploatacji.

 

Ekoprojekt

Koncepcja ekoprojektu opiera się na włączaniu aspektów środowiskowych do rozwoju produktu. Ekoprojekt może być wykorzystywany jako narzędzie do implementacji wyników oceny cyklu życia. Może to być wytyczna, lista kontrolna lub narzędzie analityczne, które wspiera proces rozwoju produktu oparty na efektywności ekologicznej.

 

Z ekoprojektem powiązane jest projektowanie dla środowiska, proces stosowany w wielu branżach, aby pomóc organizacjom w poprawie wpływu na środowisko ich produktów i usług w całym procesie rozwoju. Każda branża podchodzi do tego procesu w inny sposób i istnieje kilka standardów. Ponadto dla małych producentów jest to często postrzegane jako czasochłonny i drogi koszt dodatkowy. Jest to wciąż nowy proces dla większości projektantów i inżynierów, który jednak powoli się rozwija.

 

Systemy produkt-usługa     

Systemy produkt-usługa (opisane przez Arnolda Tukkera) są postrzegane jako doskonały środek do wdrażania zrównoważonych rozwiązań. Składają się one z produktów materialnych i usług niematerialnych zaprojektowanych i połączonych w taki sposób, że wspólnie są w stanie spełnić określone potrzeby klientów w celu uzyskania wyników przyjaznych dla środowiska.

 

Konsumpcja współdzielona 

Konsumpcja współdzielona jest ogólnym terminem o szerokim zakresie znaczeń. Koncepcja ta koncentruje się na zmniejszeniu negatywnego wpływu na środowisko poprzez zmniejszenie ilości towarów, które należy wyprodukować, ograniczenie zanieczyszczeń w przemyśle (takich jak zmniejszenie śladu węglowego i ogólne zużycie zasobów). Próbuje ona zmienić nasze postrzeganie odpadów stwierdzając, że wiele z tego, co określamy jako odpady, wciąż ma wartość, która przy odpowiednim projektowaniu i dystrybucji może bezpiecznie służyć jako „składniki odżywcze” dla procesów następczych, otwierając nowe poziomy wartości w obliczu coraz bardziej malejącej ilości i coraz droższych zasobów. 

 

Konsumpcja współdzielona rozwija systemy obiegowe, tj. systemy produkt-usługa. Druga podobna teoria opracowana w podobnym zakresie nosi nazwę Waste‐2‐resources.                     


Cele zrównoważonego rozwoju

Zrównoważony rozwój to rozwój, który zaspokaja dzisiejsze potrzeby, bez uszczerbku dla zdolności przyszłych pokoleń do zaspokajania ich potrzeb. Jest to wizja, która wymaga integracji rozwoju gospodarczego, sprawiedliwości społecznej i ochrony środowiska. To rozwój stawia człowieka w centrum, co jest uczciwe, sprawiedliwe i integracyjne. Eliminacja ubóstwa, promowanie zrównoważonych wzorców konsumpcji i produkcji oraz ochrona i zarządzanie bazą zasobów naturalnych w zakresie rozwoju gospodarczego i społecznego to zasadnicze wymagania dla zrównoważonego rozwoju. Demokracja, dobre rządzenie i państwo prawa na wszystkich szczeblach tworzą sprzyjające warunki dla zrównoważonego rozwoju. Zrównoważone zarządzanie środowiskiem jest warunkiem wstępnym do rozwoju społeczno-gospodarczego i ograniczenia ubóstwa. Dlatego środowisko stanowi jeden z trzech powiązanych ze sobą filarów zrównoważonego rozwoju.

 

Przyjęty we wrześniu 2015 roku Program działań do roku 2030 przedstawia „uniwersalną, zintegrowaną i transformującą wizję lepszego świata” (Ban Ki Moon). Jest to „strategia rozwoju świata na następne 15 lat” (Achim Steiner). Program działań do roku 2030 obejmuje 17 celów zrównoważonego rozwoju i 169 powiązanych celów, które będą stanowić wytyczne dla decyzji i działań do roku 2030. 17 celów zrównoważonego rozwoju jest zintegrowanych i niepodzielnych, a także równoważy kwestie środowiskowe, społeczne i gospodarcze.

 

Koncepcja celów zrównoważonego rozwoju została uzgodniona na szczycie Rio+20 (Konferencja Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie zrównoważonego rozwoju) w 2012 roku w oparciu o wcześniejsze zobowiązania, takie jak milenijne cele rozwoju. 

Według UNEP, ponad połowa celów zrównoważonego rozwoju koncentruje się na ochronie środowiska lub rozwiązuje problemy związane ze zrównoważeniem, podczas gdy ponad 86 z 169 celów dotyczy bezpośrednio środowiska, w tym co najmniej jednego z 17 celów zrównoważonego rozwoju. Żaden pojedynczy cel nie może osiągnąć znacznego postępu bez zwrócenia szczególnej uwagi przy wdrażaniu wymiaru środowiskowego.

 

 

Niektóre z kamieni milowych w rozwijaniu celów zrównoważonego rozwoju od czasu utworzenia UNEP jako wiodącego organu odpowiedzialnego za ochronę środowiska, odpowiedzialnego za ustanowienie globalnego programu ochrony środowiska, przedstawiono poniżej.

 

2017

Zgromadzenie ONZ ds. Środowiska

Na Zgromadzeniu ONZ ds. Środowiska w grudniu 2017 roku, najwyższego organu decyzyjnego ds. ochrony środowiska na świecie, ministrowie środowiska wydali deklarację „W stronę pozbawionej zanieczyszczeń planety”. Deklaracja mówi, że kraje te będą honorować wysiłki zmierzające do zapobiegania, łagodzenia i zarządzania zanieczyszczeniem powietrza, ziemi i gleby, wód słodkich i oceanów, szczególnie w odniesieniu do odpadów z tworzyw sztucznych w oceanach.

 

Konferencja oceaniczna 

W czerwcu 2017 roku w Nowym Jorku odbyła się Konferencja Organizacji Narodów Zjednoczonych Wysokiego Szczebla w celu wspierania realizacji celu zrównoważonego rozwoju 14: Chronić oceany, morza i zasoby morskie oraz wykorzystywać je w sposób zrównoważony, w ramach Światowego Dnia Oceanu, w celu wsparcia wdrożenia celu zrównoważonego rozwoju 14. Konferencja miała na celu zmianę gry, która odwróciłaby spadek kondycji oceanów dla człowieka, planety i dobrobytu. 

Kampania CleanSeas

W lutym 2017 roku UNEP rozpoczęło bezprecedensową ogólnoświatową kampanię mającą na celu wyeliminowanie głównych źródeł odpadów morskich: mikrocząsteczek tworzyw sztucznych w kosmetykach oraz nadmiernego, marnotrawnego użycia jednorazowych tworzyw sztucznych do roku 2022.

2015

Przekształcanie naszego świata: Program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030 

Podczas spotkania szefów państw i rządów w Nowym Jorku w dniach 25-27 września 2015 roku podjęto decyzję w sprawie nowych globalnych celów zrównoważonego rozwoju. Cele zrównoważonego rozwoju i zadania są zintegrowane i niepodzielne, mają charakter globalny i mają powszechne zastosowanie, biorąc pod uwagę różne realia krajowe, możliwości i poziomy rozwoju oraz respektując krajowe polityki i priorytety. Cele są zdefiniowane jako aspiracyjne i globalne, przy czym każdy rząd ustala własne cele krajowe kierując się ogólnoświatowym poziomem ambicji, ale biorąc pod uwagę uwarunkowania krajowe. Każdy rząd zdecyduje również, w jaki sposób te aspiracyjne i globalne cele powinny zostać włączone do krajowych procesów planowania, polityk i strategii. Ważne jest uznanie związku między zrównoważonym rozwojem a innymi odpowiednimi trwającymi procesami w dziedzinach gospodarczych, społecznych i środowiskowych. Zadaniem celu zrównoważonego rozwoju 8 jest w szczególności promowanie trwałego i integracyjnego wzrostu gospodarczego, pełnego i produktywnego zatrudnienia oraz godnej pracy dla wszystkich.

2013

Forum Polityczne Wysokiego Szczebla ds. Zrównoważonego Rozwoju

Wraz z przyjęciem dokumentu „Przyszłość, jakiej chcemy”, dokumentu końcowego konferencji Rio+20, która odbyła się w dniach 20-22 czerwca 2012 roku, państwa członkowskie ONZ postanowiły „utworzyć uniwersalne międzyrządowe forum polityczne wysokiego szczebla, wykorzystując mocne strony, doświadczenia, zasoby i integracyjne sposoby uczestnictwa Komisji na rzecz Zrównoważonego Rozwoju, a następnie zastąpienie Komisji. Forum polityczne wysokiego szczebla będzie monitorować wdrażanie zrównoważonego rozwoju [...]”. 

Forum Polityczne Wysokiego Szczebla ds. Zrównoważonego Rozwoju jest dziś główną platformą ONZ do spraw zrównoważonego rozwoju. Zapewnia przywództwo polityczne, wskazówki i zalecenia. Podejmuje działania następcze i weryfikuje wdrożenie zobowiązań w zakresie zrównoważonego rozwoju, a od 2016 roku, Programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. 

2012

Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Zrównoważonego Rozwoju, RIO+20: Przyszłość, jakiej chcemy 

W dniach 20-22 czerwca 2012 roku w Rio de Janeiro w Brazylii odbyła się Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Zrównoważonego Rozwoju – Rio+20. Państwa członkowskie postanowiły rozpocząć proces opracowywania zestawu celów zrównoważonego rozwoju, które miały opierać się na milenijnych celach rozwoju i zbiegać się z programem działań w zakresie rozwoju na okres po roku 2015. 

2003

„Proces marrakeszański”

W ramach 10-letniego przeglądu Barbadoskiego Programu Działań (BPOA), Zgromadzenie Ogólne upoważniło organizację międzynarodowego spotkania na wysokim szczeblu na Mauritiusie.  Na spotkaniu w 2005 roku przygotowano strategię Mauritiusa na rzecz dalszej implementacji BPOA. Świadomy wyzwań, z jakimi nadal borykają się kraje SIDS w zakresie realizacji programu - chodzi w szczególności o ograniczone zasoby finansowe i redukcję oficjalnej pomocy rozwojowej - dokument wymieniał zestaw 19 obszarów priorytetowych. 

Oprócz 14 obszarów tematycznych BPOA, pozostałych 5 stanowiło gradację od krajów najsłabiej rozwiniętych pod względem handlu, zrównoważonej produkcji i konsumpcji (zgodnie z Johannesburskim planem wdrażania (JPOI)), zdrowia, zarządzania wiedzą i kultury.

2002

Światowy Szczyt w sprawie Zrównoważonego Rozwoju (WSSD) Rio+10: Johannesburski Plan Wdrożenia(JPOI)

Światowy Szczyt na rzecz Zrównoważonego Rozwoju, który odbył się w Johannesburgu w 2002 roku, zgromadził dziesiątki tysięcy uczestników, w tym szefów państw i rządów, delegatów krajowych i liderów organizacji pozarządowych, firm i innych głównych grup, aby skupić uwagę i bezpośrednie działanie w celu sprostania trudnym wyzwaniom, w tym poprawa jakości życia człowieka i ochrona zasobów naturalnych w świecie, w którym rośnie populacja, przy stale rosnącym zapotrzebowaniu na żywność, wodę, schronienie, urządzenia sanitarne, energię, usługi zdrowotne i bezpieczeństwo ekonomiczne.

1999

Barbadoski Program Działań (BPOA)+5 

Stan zaawansowania i inicjatywy dotyczące przyszłego wdrożenia programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju rozwijających się krajów wyspiarskich (SIDS) przyjęte przez 22. sesję specjalną Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych (UNGASS), która odbyła się we wrześniu 1999 roku, mającą na celu weryfikację i ocenę wdrożenia BPOA i w tym kontekście wyróżniono sześć obszarów wymagających pilnych działań.  Zidentyfikowane obszary to odpowiednio: zmiana klimatu, klęski żywiołowe i środowiskowe oraz zmienność klimatu, zasoby słodkiej wody, zasoby przybrzeżne i morskie, energia i turystyka. 

Sesja specjalna skupiała się również na strategiach, które należy przyjąć w odniesieniu do wdrażania BPOA, a w szczególności na mobilizacji i finansowaniu zasobów, strategiach zrównoważonego rozwoju, rozwoju zasobów, budowaniu potencjału, globalizacji i liberalizacji handlu, transferze technologii przyjaznej dla środowiska, wskaźniku podatności, zarządzaniu informacją poprzez wzmocnienie sieci krajów SIDS oraz międzynarodowej współpracy i partnerstwie. 

1997

UNGASS-19: Szczyt Ziemi+5

Na sesji specjalnej Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych (UNGASS-19) w czerwcu 1997 roku delegaci dokonali przeglądu postępów we wdrażaniu Agendy 21 i uzgodnili przyjęcie Programu na rzecz dalszego wdrożenia Agendy 21. Program ocenił postęp od Konferencji Narodów Zjednoczonych w 1992 roku w sprawie środowiska i rozwoju (UNCED), zbadał wdrożenie i określił program prac Komisji ds. Zrównoważonego Rozwoju na lata 1998-2002. W przypadku kolejnych czterech sesji Komisji ds. Zrównoważonego Rozwoju ubóstwo, konsumpcja i wzorce produkcji zostały określone jako dominujące kwestie dla każdego roku w programie prac. 

1993

Założenie Komisji ds. Zrównoważonego Rozwoju 

Uważana za forum wysokiego szczebla na rzecz zrównoważonego rozwoju w ramach Systemu ONZ, Zgromadzenie Ogólne zaprojektowało Komisję w celu monitorowania postępów we wdrażaniu Szczytu Ziemi Narodów Zjednoczonych i Johannesburskiego Planu Wdrożenia na szczeblu międzynarodowym, regionalnym i lokalnym.

1992

Konferencja Narodów Zjednoczonych na rzecz Środowiska i Rozwoju  (UNCED)

„Jako główny wynik Konferencji na rzecz Środowiska i Rozwoju, która odbyła się w Rio w 1992 roku, Agenda 21 wzywa do globalnego partnerstwa zdolnego rozwiązać problemy teraźniejszości i przygotować Międzynarodową Wspólnotę na wyzwania nadchodzącego wieku. 

Mając na uwadze utrwalenie nierówności pomiędzy narodami i wewnątrz nich, pogarszanie się biedy, głodu, złego stanu zdrowia i analfabetyzmu oraz ciągłe pogarszanie się stanu ekosystemów, od których zależy dobrobyt ludzkości, Agenda 21 identyfikuje integrację obaw dotyczących środowiska i rozwoju oraz zwrócenie większej uwagi na nie jako wiodących czynników dla zaspokojenia podstawowych potrzeb, poprawy warunków życia dla wszystkich, lepiej chronionych i zarządzanych ekosystemów”.

1983

Nasza wspólna przyszłość 

W grudniu 1983 roku Zgromadzenie Ogólne z zadowoleniem przyjęło powołanie specjalnej komisji, znanej później jako Światowa Komisja ds. Środowiska i Rozwoju (WCED), pracującej nad raportem dotyczącym środowiska i proponowanych strategii zrównoważonego rozwoju. 

1972

Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie środowiska człowieka (konferencja sztokholmska) 

Uważana za pierwszą dużą konferencję Organizacji Narodów Zjednoczonych poświęconą międzynarodowym sprawom ochrony środowiska, stanowiła ona punkt zwrotny w rozwoju międzynarodowej polityki ekologicznej. W wyniku konferencji powstał Program Środowiskowy Narodów Zjednoczonych.

 


GOZ – aktualne wyzwania

W tekście tym dokonamy skrótowego przeglądu obecnych inicjatyw politycznych, regulacyjnych i legislacyjnych w kontekście gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ). Inicjatywy te stanowią dla Grupy Synthos - czołowego producenta tworzyw sztucznych (PS, EPS, XPS) - wyzwanie w związku z koniecznością korygowanie obecnego modelu biznesowego.

Być może znacie Państwo zasadę z rozporządzenia REACH dotyczącego chemikaliów w UE, mówiącą że jeśli "brak jest danych – nie ma rynku". W przypadku naszego sektora - w dającej się przewidzieć przyszłości polityka UE w zakresie GOZ da się zapewne streścić w zwięzłej formule - "nie ma recyklingu - nie ma rynku". Oznacza to, że jeśli nasze produkty nie będą mogły być ponownie wykorzystane lub poddane recyklingowi, nie będziemy już więcej mogli nimi handlować.

Gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ) to koncepcja minimalizacji nakładów oraz odpadów poprzez wydłużanie lub zamykanie pętli materiałowych dzięki perspektywicznemu projektowaniu, konserwacji, naprawom, regeneracji, odnawianiu, ponownemu użyciu lub recyklingowi. Mimo iż tworzywa sztuczne nie są jedynymi materiałami objętymi tą filozofią, z pewnością skupiły one ostatnio na sobie wiele uwagi zarówno mediów, ogółu społeczeństwa, jak i decydentów. Podobnie jak obraz przemysłu energetycznego, który odnotował ogromne zmiany na wielu rynkach UE, między innymi dzięki interwencji regulacyjnej, obraz rynku tworzyw sztucznych również może w stosunkowo krótkim czasie ulec diametralnej zmianie.

Większość inicjatyw dotyczących gospodarki o obiegu zamkniętym, które będą mieć wpływ na nasz sektor ma mieć wymiar ogólnoeuropejski. Występuje też szereg innych inicjatyw podejmowanych przez poszczególne państwa członkowskie UE. Takie krajowe rozwiązania mogą utrudnić nasz europejski biznes poprzez fragmentację rynku UE. Krajowe rozwiązania w zakresie GOZ będą też zapewne motywować Komisję Europejską do podjęcia działań w celu zharmonizowania wymogów na poziomie UE.

Obecna polityka Komisji Europejskiej opiera się na Planie Działania w zakresie GOZ (Circular Economy Action Plan). Komisja przyjęła go w grudniu 2015 r. wraz z propozycjami legislacyjnymi zmieniającymi najważniejsze akty prawne UE w zakresie odpadów, które łącznie złożyły się na tak zwanym Pakiet GOZ (Circular Economy Package). Nastąpiło to po tym, kiedy Komisja wycofała swe pierwotne propozycje, uznając je za mało ambitne i zdecydowała się na skonstruowanie od podstaw nowych europejskiej gospodarki (“reinventing the European economy”).

Ten pakiet przepisów dotyczących odpadów został ostatecznie przyjęty dopiero po trudnych negocjacjach Komisji z współprawodawcami europejskimi - Radą i Parlamentem Europejskim. Państwa członkowskie będą musiały w kolejnych latach dostosować swe prawa do prawa unijnego. Ponieważ pakiet dotyczy kwestii odpadów, jego wejście w życie mniej bezpośrednio wpływać będzie na producenta wyższego szczebla, jakim jest Synthos. Jednak jego wejście w życie skutkować będzie dużą presją na państwa członkowskie, na to by ograniczyć ilość odpadów, ostatecznie zaprzestać ich składowania i zwiększyć stopień recyklingu. W tym celu przyjmuje się zróżnicowane cele. Jeśli w istocie cele te zostaną osiągnięte, stanowić to będzie istotny postęp w procesach zarządzania odpadami i rozbudowy infrastruktury recyklingowej, co sprzyjać będzie harmonizacji naszego modelu biznesowego.

Presja, o której mowa powyżej może wzrosnąć jeszcze bardziej, o ile Komisja zechce powiązać powyższą inicjatywę z niedawno sformułowanym pomysłem "unijnego podatku od tworzyw sztucznych". W rzeczywistości jest to wkład, który państwa członkowskie musiałyby płacić do budżetu UE - niekoniecznie same przedsiębiorstwa lub obywatele. Zamiast obliczania na podstawie dochodu narodowego brutto, wkład ten będzie oparty na ilości nienadających się do recyklingu odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych generowanych w państwach członkowskich. Pomysł Komisji mówi o opłacie w wysokości 0,80 EUR za kilogram nie poddanego recyklingowi plastiku. Państwa członkowskie miałyby zatem pełną swobodę obciążania krajowych producentów plastiku. W przyszłym roku wniosek ten musi jeszcze zostać poddany procedurze budżetowej UE. Wreszcie wszystkie państwa członkowskie będą musiały jednomyślnie zatwierdzić cały wieloletni budżet. My, jako producent, ostatecznie odczujemy skutki związane z przyjęciem pakietu odpadowego, a być może dotknie nas powyższa opłata, o ile jej pomysł się ziści i zostanie zaakceptowany przez wszystkie państwa członkowskie.

Warto również wspomnieć o tym, że w przyjętej w styczniu tego roku Strategii na rzecz Plastiku Komisja poświęciła wiele uwagi ekodesignowi. Wszystkie działania w zakresie projektowania materiałów nadających się do recyklingu powinny opierać się na odpowiedniej analizie cyklu życia. W zależności od interpretacji, Strategia zawiera aż 39 wymaganych sposobów postępowania przy ekoprojektowaniu. Większość z nich jest ściśle ze sobą powiązana, aczkolwiek stosują się w różnych procedurach i reżimach czasowych.

Wzmocnieniem tego kierunku jest przyjęcie celu, by wszystkie plastikowe opakowania mogły być w roku 2030 poddane w sposób ekonomicznie opłacalny recyklingowi. Jeśli twoje plastikowe opakowanie nie spełni tego "podstawowego wymogu", nie będziesz mógł go sprzedać. Pamiętać należy, że użycie deskryptora "w ekonomiczny sposób" sprawia, że ​​nasza działalność nie będzie oczywiście łatwiejsza. Nie tylko będziemy musieli wszyscy projektować nasze materiały i produkty w taki sposób, aby można je było poddać recyklingowi technicznemu (choć nasze już takim są). Będziemy musimy również martwić się wykreowaniem zapotrzebowania na takie materiały z recyklingu, które sprawią, że infrastruktura recyklingu będzie opłacalna. Komisja chce wdrożyć ten pomysł poprzez kolejną rewizję dyrektywy w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, której ostatnią zmianę właśnie przyjęto. Niektórzy interesariusze twierdzą - i niektórzy urzędnicy Komisji zdają się z tym zgadzać - że recykling PS i EPS jest zasadniczo nieopłacalny. Ponadto konstatują – za raportami Ellen MacArthur Foundation - że obecność naszych materiałów na rynku utrudnia recykling innych tworzyw sztucznych. Koncepcja ta nabierze ostatecznego kształtu w następnej kadencji Komisji, która rozpocznie się w przyszłym roku. Jednak prace przygotowawcze trwają. Musimy w nich aktywnie uczestniczyć, by wpływać na kształt przyszłych rozwiązań.

Komisja dała przemysłowi i dużym konsumentom możliwość przedstawienia do końca czerwca dobrowolnych zobowiązań co do deklarowanego poziomu wkładu recyklatów przy wykorzystywaniu przetworzonych materiałów z tworzyw sztucznych. Jako aktywny członek łańcucha wartości EPS mobilizujemy "naszą" część branży, aby sprostać temu wyzwaniu.

Komisja przedstawi również nowe wytyczne dotyczące selektywnej zbiórki odpadów. Jest to niezbędne, aby osiągnąć wyższy poziom recyklingu.

Podczas gdy dokonuje się ta zasadnicza zmiana w podejściu do recyklingu, jednocześnie artykułowane są obawy dotyczące substancji toksycznych, które mogą się uwalniać w trakcie procesów recyklingowych. Komisja rozpoczęła kolejną dyskusję na ten temat i powiązane z nim aspekty ramowo regulowane Strategią na rzecz Plastiku.

Nie tylko w projektowaniu na rzecz ponownego wykorzystania i recyklingu produktów i materiałów obserwujemy coraz większą skłonność Komisji do obarczania producentów odpowiedzialnością za koszty gospodarki odpadami. Odbywa się to poprzez propozycje rozbudowy obowiązkowych systemów tzw. Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (EPR), jak to ostatecznie się stało w sektorze opakowaniowym. Jeśli program EPR jest obowiązkowy dla określonego produktu, producent musi do niego przystąpić. W przeciwnym razie producent nie będzie mógł prowadzić sprzedaży. Opłaty z systemów EPR mogłyby zapewnić niezbędne fundusze na rozbudowę infrastruktury recyklingu i rozwój innowacji w tej mierze. Aby tak się stało programy te muszą być skuteczne, a ich koszty muszą być sprawiedliwie alokowane. Wygląda na to, że niektórzy urzędnicy Komisji chcieliby stosować kryteria środowiskowe, tzw. eko-modulację i za opłaty wnoszone przez producentów doprowadzić do pozbycia się z rynku materiałów, które nie budzą ich uznania.

Jednym z problemów związanych ze środowiskiem i zdrowiem są mikroplastiki. Komisja zdecydowała, że kwestia celowego użycia mikrodrobin plastiku, na przykład w kosmetykach, nie trafiła pod obrady Parlamentu, a nad sposobem rozwiązania tego problemu dyskutowano raczej emocjonalnie, a nie w sposób rzeczowy i z dbałością o metodologie naukowe. Sprawą zajmuje się Europejskaj Agencja Chemikaliów (European Chemicals Agency). Komisja nie wie jeszcze, w jaki sposób zmierzyć się z problemem nieintencjonalnego uwalniania mikroplastików, w tym przez ścieranie opon. Istotne jest, że Komisja nie podejmuje tu pochopnych działań.

W końcu maja Komisja przedstawiła swoją propozycję dotyczącą zwalczania odpadów morskich i innych szkodliwych wpływów na środowisko morskie, w szczególności tzw. plastików jednorazowego użytku (single-use plastics), takich jak np. sztućce. Chociaż Komisja będzie kontynuować prace nad innymi propozycjami regulacyjnymi, to najprawdopodobniej była to ostatnia propozycja legislacyjna zaproponowana przez Komisję w tej kadencji. Jej zakres jest ograniczony do określonych kategorii wyrobów z tworzyw sztucznych jednorazowego użytku. Niepokoi nas uproszczona logika tego podejście, sprowadzająca się do obwiniania producentów za zaśmiecanie, do którego dochodzi przecież na skutek nieodpowiedzialnego zachowań konsumentów, na które nie mamy wpływu. Nad tą propozycją właśnie rozpoczęła się debata z udziałem przedstawicieli państw członkowskich i Parlamentu Europejskiego.

Ostatnio narasta problem, który może skutkować zakwestionowaniem sposobu, w jaki dotąd oceniliśmy wpływ naszych produktów na środowisko w całym cyklu ich życia. Forsowane jest mianowicie zawężenie metodologii LCA wyłącznie do oceny schyłkowej fazy cyklu życia produktu. Ewentualne przyjęcie tego błędnego - bo nie liczącego się ze śladem środowiskowym podejścia - może działać na niekorzyść tworzyw sztucznych.

Wszystkie te i wiele innych bieżących działań politycznych, regulacyjnych i legislacyjnych stanowi wyzwanie dla zwykłej działalności operacyjnej. Grupa Synthos identyfikuje te inicjatywy oraz stojące za nimi motywy, starając się przewidywać i wpływać na ich kierunek oraz szczegółowe rozwiązania. W razie potrzeby możemy wystarczająco szybko dostosować nasz model biznesowy do zmieniającego się otoczenia regulacyjnego. W ten sposób nasze produkty będą nadal właściwie służyć naszym klientom. Właśnie dlatego Synthos z coraz większą uwagą angażuje się w tworzenie polityki UE.


Partnerstwo w Realizacji SDGs

Synthos S.A. przystąpił do grona sygnatariuszy Karty Partnerstwa na rzecz realizacji w Polsce 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju (UNEP Sustainable Development Goals /SDGs/).

Przystąpienie do Sygnatariuszy Partnerstwa w Realizacji SDGs miało miejsce 27 czerwca 2018 r., podczas Krajowego Forum Interesariuszy Agendy 2030, zorganizowanego przez Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii.

Europejska Strategia na rzecz Plastiku wpisuje się w Cele Zrównoważonego Rozwoju. Dla Grupy Synthos w szczególności istotne są następujące SDGs: 9. – konieczność dokonywania inwestycji w GOZ oraz innowacyjne technologie i plastiki, 12. – konieczność odpowiedzialnej zarówno produkcji jak i konsumpcji, 14. – konieczność zapewnianie czystości mórz i oceanów oraz 17. - konieczność partnerskiego działania.

Grupa Synthos należy do grona przemysłowych pionierów, którzy te cele wcielają w życie. Przykładem takiego paneuropejskiego innowacyjnego działania - uznanego przez Komisję Europejską za best practice – jest inicjatywa PolyStyrene Loop. W Holandii, z udziałem naszej Spółki, powstał demonstracyjny zakładu recyklujący polistyren i ekspandowany polistyren, który zarazem doprowadza do niszczenia substancji uznanych za szkodliwe. Technologia ta będzie wykorzystana w 20 planowanych produkcyjnych instalacjach tego typu w Europie. Pierwsza z nich powstanie na południu Polski.

Transformacja niezbędna do realizacji ambitnych Celów Zrównoważonego Rozwoju orazStrategii na rzecz Plastiku będzie miała daleko idące skutki dla wszystkich gałęzi przemysłu UE, które produkują, wykorzystują i poddają recyklingowi tworzywa sztuczne. Grupa Synthos nadal gotowa jest być konstruktywnym, zaangażowanym i wykazującym się inicjatywą partnerem tej transformacji. Dzięki bowiem swym materiałom, produktom i technologiomGrupaw znacznym stopniu nie tylko przyczyniamy się do wzrostu gospodarczego, ale zarazem dostarcza rozwiązania służące pilnym wyzwaniom związanym z koniecznością wzmożenia działań na rzecz ochrony środowiska.

 


Synthos z certyfikatem UNEP - Grid

W roku 2018 obchody UN Day (Dzień Organizacji Narodów Zjednoczonych) z racji 70. rocznicy ogłoszenia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka miały wyjątkowo uroczysty charakter. Z tej okazji w dniu 25 października br. w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie zorganizowano pod patronatem honorowym Komisji Europejskiej, Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii oraz Ministerstwa Nauki konferencję poświęconą Agendzie 2030. Uroczystość uświetnili swą obecnością liczni dyplomaci, wielu przedstawicieli administracji rządowej, świata nauki i biznesu. W trakcie sesji przedstawiciel Synthos S.A. odebrał certyfikat Partnerstwa na rzecz realizacji środowiskowych Celów Zrównoważonego Rozwoju „Razem dla Środowiska”.

Grupa Synthos znajduje się w gronie przemysłowych pionierów, którzy wpisali filozofię SDGs i Circular Economy w swą strategię i wprowadzają ją w czyn. Bardzo udanym przykładem takiego innowacyjnego podejścia jest PolyStyrene Loop (PSLoop), paneuropejski projekt, w ramach którego w Terneuzen w Holandii wznoszony jest unikatowy zakład demonstracyjny. Zastosowana w nim technologia pozwala na recykling recyklingu polistyrenu i EPS, depolimeryzację oraz separowanie szkodliwego dodatku.  Jest to też przykład świetnie funkcjonującego partnerstwa interesariuszy całego łańcucha wartości – w PSLoop uczestniczy ponad 60 podmiotów z 14 krajów UE. Projekt wspierany jest  z funduszy EU Life. KE uznała w EU Plastic Strategy  PSLoop  za najlepszą praktykę a Konwencja Bazylejska za najlepszą technologię recyklingu tworzyw sztucznych. Synthos chciałby w skali przemysłowej replikować te zakłady w całej Europie. W Polsce planuje wznieść dwa takie zakłady.

Przyjęcie Agendy 2030 i jej SDGs stanowi zmianę paradygmatu międzynarodowych polityk dotyczących współpracy na rzecz rozwoju. Agenda i SDGs globalnie promieniują na polityki regulacje i legislacje skłaniając firmy do inwestowania w pionierskie technologie, zmianę modelów biznesowych i działanie w  partnerskich ansamblach, które wykraczają poza integrację horyzontalną.

W duchu partnerstwa Grupa Synthos współdziała z wieloma interesariuszami. Byliśmy i jesteśmy aktywnym partnerem KE w pracach  i badaniach służących regulacjom dotyczącym chemii i plastiku. Jesteśmy członkiem Krajowego Forum Interesariuszy Agendy 2030 Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii. Jesteśmy partnerem UNEP – Grid, które włącza się w upowszechnianie SDGs w ich wymiarze środowiskowym. Jesteśmy uczestnikiem Operation Clean Sweep, którą przed 25 laty zainicjował American Chemistry Council. Akcja służy zapobieganiu przedostawania się plastiku do środowiska. Staliśmy się członkiem kluczowego Klastra Gospodarki Odpadowej i Recyklingu.

Wciągamy w powyższe inicjatywy naszych biznesowych parterów z łańcucha wartości. Podpisanie deklaracji przystąpienia do Krajowego Forum Interesariuszy Agendy 2030 zadeklarowało już 90% współpracujących z nami polskich producentów styropianu. May nadzieję, że staną się oni niebawem uczestnikami - wspieranej przez KE - Operation Clean Sweep.

XI.2018

 


Debata PE ws. ograniczenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko

Podczas sesji plenarnej Parlamentu Europejskiego mającej miejsce w październiku 2018 r., większość europosłów zagłosowało za przyjęciem wniosku dotyczącego dyrektywy PE i Rady w sprawie ograniczenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (COM(2018) 340). W końcu X 2018 r. PE otrzymał ostateczny mandat do rozpoczęcia rozmów trójstronnych (tzw. trilog) z Komisją Europejską i Radą UE. W stanowisku PE proponowany jest m.in. zapis dotyczący zakazu stosowania pojemników na żywność i napoje wykonanych ze spienionego polistyrenu (EPS) i przeznaczonych do natychmiastowego spożycia.

Trilog został oficjalnie rozpoczęty na początku listopada br. W Radzie UE większość państw członkowskich opowiedziała się za zapisem podobnym do wyżej przywołanego przykładu dotyczącego opakowań z EPS. Polska znalazła się wśród państw, które były przeciw takiemu zapisowi. W chwili, w której ten tekst jest pisany nie jest jeszcze znana treść ostatecznego mandatu negocjacyjnego Rady UE.

Synthos wpiera wspólne wysiłki polityków oraz innych interesariuszy zmierzające do zmniejszenia zanieczyszczenia środowiska morskiego. Jednakże od stycznia 2019 r. - to jest od opublikowania przez Komisję Europejską propozycji legislacyjnej przedmiotowej dyrektywy - wyrażaliśmy obawę, że przegłosowane właśnie przez Parlament Europejski środki okażą się nieadekwatne i nieaplikowalne do rozwiązanie problemu, jakiemu zostały dedykowane. Taki stan rzeczy stanowić będzie zagrożenie dla właściwego wdrażania i egzekwowania przyszłej dyrektywy, pozostawiając przestrzeń do niekończących się interpretacji krajowych legislatorów oraz podmiotów zajmujących się zarządzaniem odpadami. Wpłynie to negatywnie na sektor tworzyw sztucznych.

Jesteśmy zdania, że szereg zaproponowanych przez Parlament Europejski definicji - w tym m.in. "plastiku" czy "plastików pojedynczego użytku" - jest niejasnych. Posługiwanie się nimi prowadzić będzie do sporów interpretacyjnych. Utrudni to realne wdrożenie dyrektywy na szczeblach krajowych, przyczyniając się do fragmentacji rynku europejskiego.

Synthos stoi na stanowisku, że przewidziane w proponowanej dyrektywie środki są nieproporcjonalne. Zakazy nigdy nie są dobrym rozwiązaniem. Zniechęcają do dokonywania inwestycji kluczowych dla dalszego rozwoju technologii i infrastruktury recyklingu tworzyw sztucznych. Podstawowymi przyczynami zanieczyszczenia środowiska morskiego są niewłaściwe gospodarowanie odpadami, brak ekologicznej świadomości i skłonność do zaśmiecania. Czynniki te nie mają związku z rodzajem materiału, którego odpady są znajdowane w środowisku morskim. Producenci tworzyw sztucznych angażują się w rozwiązanie problemu zanieczyszczania środowiska finansując bardzo już kosztowne systemy EPR. Nie mają oni wszakże w swych rękach narzędzi do samodzielnego rozwiązania problemu zaśmiecenia. Tylko dzięki zaangażowaniu innych zainteresowanych stron - w tym prywatnych oraz publicznych podmiotów gospodarujących odpadami czy władz państwowych i lokalnych - producenci tworzyw sztucznych mogą podejmować skuteczne działania w celu znalezienia praktycznych rozwiązań.

Synthos wypowiada się przeciw próbie przeniesienia odpowiedzialności na producentów. Włączenie kosztów sprzątania śmieci do systemów EPR spowoduje powstanie sytuacji, w której producenci ponosić będą odpowiedzialność finansową za zachowanie niezgodne z przepisami (zaśmiecanie), zaniechania (brak właściwej gospodarki odpadami) i działań (oczyszczenie). Żaden z tych aspektów nie znajduje się w bezpośredniej strefie wpływów biznesu.

Synthos aprobuje ambitne plany w zakresie zwalczania odpadów morskich. Uważamy jednak, że bezprecedensowe tempo procesu legislacyjnego nie pozwoliło na jakąkolwiek ocenę cyklu życia potencjalnych substytutów plastiku i tym samym negatywnie zaciążyło na jakości proponowanej legislacji. Synthos stoi na stanowisku, że metoda Life Cycle Assesment (LCA) jest najlepszą metodologią do oceny śladu środowiskowego. LCA powinna być stosowana do oceny całego cyklu życia nie tylko plastiku, ale i jego potencjalnych substytutów. Uważamy przy tym, że metodologia LCT powinna być stosowana nie tylko do fazy schyłkowej związanej z recyklingiem. LCA uwzględnia bowiem coś więcej niż tylko zdolność materiału do recyklingu.

Ponadto uważamy za istotne dla osiągnięcia celów przedmiotowej dyrektywy, ograniczenie jej zakresu do najbardziej problematycznych kategorii produktów, a nie rozciąganie zakazów na stosowanie określonych polimerów. Wskazywanie określonych polimerów, tak jak ma to miejsce przy zakazie stosowania pojemników na żywność i napoje wykonanych z EPS, jest dyskryminujące. Nie jest też poparte żadnymi dowodami w przywołanym przez legislatorów raporcie JRC "Marine Beach Litter in Europe – Top Items" z 2016 r. Produkty EPS nie niosą ze sobą zwiększonego ryzyka zaśmiecenia. Zakaz stosowania w pełni nadającego się do recyklingu EPS jest sprzeczny z pakietem Gospodarki  Obiegu Zamkniętego i Europejską Strategią na rzecz  Tworzyw Sztucznych, które koncentrują się na ostatecznych celach efektywnego gospodarowania zasobami i utrzymywania materiałów w użyciu tak długo, jak to możliwe.

Mamy nadzieję, że rozmowy trójstronne nad ostatecznym kształtem dyrektywy przebiegać będą zgodnie z pierwotnie zamierzonym przez KE zakresem i faktycznie skoncentrują się na doprowadzeniu do zmniejszenia ilości odpadów morskich w oparciu o 10 głównych kategorii zawartych we wspomnianym raporcie JRC. Ufamy, że rozmowy trójstronne doprowadzą do sprostowania wszystkich błędnie przyjętych założeń i uzasadnień wbrew temu, co tak naprawdę znajduje się we wzmiankowanych raportach JRC.

O tym, czy trilog doprowadzi do zmian w tekście projektowanej dyrektywy, które sprawią, że cele, jakie stawia sobie legislator będą mogły zostać osiągnięte, przekonamy się prawdopodobnie końcem grudnia 2018 r.

XI.2018


Synthos Spółka Akcyjna
ul. Chemików 132-600Oświęcim+48 33 842 42 18synthos-pl@synthosgroup.com